Pokolenie Z na własny rachunek

Pokolenie Z wchodzi w finansową dorosłość w innych warunkach niż wcześniejsze generacje. Z jednej strony ma dostęp do nowoczesnych narzędzi finansowych i wiedzy, a z drugiej mierzy się z wysokimi kosztami życia i mieszkania oraz poczuciem niepewności. Najnowsze badania pokazują, że dla młodych sukces finansowy oznacza przede wszystkim oszczędności, brak zadłużenia i własne mieszkanie. Jednocześnie niemal połowa nadal mieszka z rodzicami. To nie zawsze jest brak samodzielności, ale często racjonalna odpowiedź na realne koszty usamodzielnienia.

Pierwsza praca i regularne dochody dają większą niezależność, ale oznaczają też pierwsze stałe zobowiązania. Młodzi chcą korzystać z życia, rozwijać się i podróżować, a jednocześnie budować bezpieczeństwo. W badaniu z 2025 r. 61 proc. deklaruje odkładanie pieniędzy na zabezpieczenie przyszłości, a 83 proc. posiada oszczędności.

Najważniejsze jest więc nie samo ograniczanie wydatków, ale świadome ustalenie priorytetów. Warto już na samym początku wypracować nawyk regularnego oszczędzania. Pomocnym rozwiązaniem jest automatyczny przelew po wypłacie odkładający część wynagrodzenia na osobny rachunek, dzięki któremu można budować poduszkę finansową. Wchodzenie w dorosłość wiąże się także z wyzwaniem przejścia od zarządzania własnymi pieniędzmi do wspólnego budżetu i podejmowaniem wspólnych decyzji finansowych.

Wspólne zamieszkanie, organizacja ślubu i założenie rodziny czy zakup własnej nieruchomości, to nie tylko ważne momenty w życiu, ale konkretne zobowiązania finansowe. Warto rozmawiać o nich wcześniej i wprost: jakie mamy dochody, oszczędności i zobowiązania, na co chcemy przeznaczać pieniądze oraz co pozostaje wydatkiem indywidualnym. Nie ma jednego dobrego modelu. Może to być wspólne konto, oddzielne rachunki albo rozwiązanie mieszane. Kluczowe są przejrzyste zasady, poczucie sprawiedliwości i regularna rozmowa o budżecie.

Pierwsze wspólne decyzje często dotyczą mieszkania. Zakup pierwszego mieszkania pozostaje jednym z największych wyzwań młodych dorosłych. Według Eurostatu w 2025 r. młodzi Polacy opuszczali dom rodzinny średnio w wieku około 27 lat. Wysokie koszty mieszkaniowe są barierą dla ponad 40 proc. młodych badanych w raporcie z 2025 r. Dlatego decyzję o wynajmie lub zakupie warto poprzedzić policzeniem pełnych kosztów, a nie tylko czynszu czy raty. 

Młodzi chętnie korzystają z kredytów, zakupów ratalnych i płatności odroczonych. Dane BIK pokazują, że w pierwszym półroczu 2026 r. osoby do 24. roku życia stanowiły 42,2 proc. nowych klientów rynku kredytowo-pożyczkowego, a osoby w wieku 25-34 lata kolejne 25,2 proc. Choć takie rozwiązania są wygodne, odroczenie płatności nie oznacza braku kosztu. To na co warto zwrócić uwagę to właśnie te mniejsze zobowiązania: raty, limity, karty kredytowe i płatności odroczone. Są łatwo dostępne i wygodne, ale kilka niewielkich rat może szybko ograniczyć miesięczny budżet oraz zdolność do finansowania większych celów.

Wspólna decyzja o nowym zobowiązaniu powinna więc uwzględniać wszystkie już posiadane raty, terminy spłat i łączną kwotę pozostającą do dyspozycji. Warto też ustalić poziom wydatku, powyżej którego decyzje podejmujemy razem.

Finansowa dorosłość nie jest wyścigiem. Pokolenie Z nie musi realizować wszystkich symboli dorosłości jednocześnie. Wspólne życie finansowe warto budować etapami: od rozmowy o podejściu do pieniędzy, przez prosty budżet i oszczędności, po decyzje o kredycie i mieszkaniu.

Najważniejsze są świadome decyzje, regularne oszczędzanie, odpowiedzialne korzystanie z kredytów, wykorzystywanie nowoczesnych narzędzi oraz stopniowe budowanie wiedzy finansowej. Warto pamiętać, że nowoczesna aplikacja może pomóc w kontroli wydatków i dobrym planowaniu, ale to umiejętność rozmowy z o pieniądzach oraz odpowiedzialne korzystanie z finansowania może być jedną z najważniejszych kompetencji młodych dorosłych.

Małgorzata Darecka-Jędrzejewska — Ekspert ds. młodych 18-26 lat, Biura Zarządzania Segmentem Klientów Detalicznych w Banku Pekao S.A.